Pragniemy, aby Simone Weil stała się jedną z najważniejszych postaci w naszych przemyśleniach nad drogą, którą ma pójść Tezeusz. Dlatego zamierzamy zgromadzić najlepszy w polskiej sieci zbiór pism tej autorki oraz rozpocząć dyskusję zainspirowaną jej poglądami. Począwszy od wtorku 25 marca 2008 co dwa tygodnie udostępniamy nowy tekst Weil. Zapraszamy do twórczej lektury.
Florence de Lussy Wprowadzenia - Simone Weil Już za życia była niemal sama przeciwko wszystkim, sprawiała kłopoty, drażniła, wywoływała oburzenie albo też wzbudzała najsilniejsze przywiązanie. Taki rozdźwięk należy w dużej mierze przypisywać przedwczesnej dojrzałości i lotności umysłu, odczytującego lepiej i szybciej od wszystkich innych sens zdarzeń oraz okoliczności... Więcej...
Simone Weil Kilka przemyśleń dotyczących pojęcia watrości To dostatecznie pokazuje, że filozofia nie polega na zdobywaniu wiadomości tak jak nauka, lecz na przemianie całej duszy. Wartość ma związek nie tylko z poznaniem, lecz także z uczuciowością i z działaniem. Nie ma filozoficznej refleksji bez zasadniczej przebudowy uczuciowości i życiowej praktyki, przebudowy równie doniosłej dla najzwyklejszych i najtragiczniejszych okoliczności życia... Więcej...
Simone Weil O próbie kształcenia proletariatu W społeczeństwie są organizacje, które zamknęły się jakby w sobie, a ich jedyny zamiar to istnieć i istnieć, dokąd tylko można. To kościoły, to partie, to ojczyzny, tak jak je dzisiaj rozumiemy. Najwyższym celem dla kościoła jest rozszerzanie się, a dla partii władza... Więcej...
Simone Weil List do pewnego inżyniera, dyrektora fabryki Nie sądzę, że wyobraża Pan sobie dokładnie, czym właściwie jest klasowy duch. Moim zdaniem nie można go podsycać zwyczajnymi mówionymi lub pisanymi słowami. Określają go konkretne warunki życia. Upokorzenia, przymusowe cierpienia, podporządkowanie wywołują go, a nieubłagany i codzienny nacisk konieczności tłumi go bez przerwy, często tak bardzo, że zmienia go w służalczość u najsłabszych charakterów... Więcej...
Simone Weil Życie i strajk hutników Są granice ludzkich sił. Pełną, pozbawioną jakiejkolwiek ukrytej myśli radość daje uczucie, że coś się znaczy, że będzie się mniej cierpiało, że będą płatne urlopy (o tym mówi się z błyszczącymi oczyma i tego roszczenia nie można wyrwać z serca klasy robotniczej), że będzie się miało lepszą pensję i coś do powiedzenia w fabryce i że to wszystko nie jest jedynie otrzymane, lecz narzucone... Więcej...
Simone Weil Listy do Augustea Detoeufa i Renego Belina Ludzką nazywam każdą dyscyplinę, która odwołuje się w dużej mierze do dobrej woli, do energii i do inteligencji tego, kto jest posłuszny. Przyszłam do fabryki ze śmiesznie dobrą wolą i dosyć szybko zauważyłam, że nic nie było już nie na miejscu. Odwoływano się we mnie tylko do tego, co można było osiągnąć za sprawą najbardziej brutalnego przymusu... Więcej...
Simone Weil W sprawie „Jednego, Obowiązkowego, Apolitycznego” Ruchu Związkowego Nie ma wątpliwości, że jeśli Ustawa o Pracy zostanie przyjęta i zastosowana bez poważnych zmian, francuski ruch związkowy zakończy życie. Wtedy okaże się szybko, że niezręcznie jest obciążać dyplomatycznymi zadaniami organizację, która skupia tylko część klasy robotniczej, podczas gdy ogół zainteresowanych w konflikcie robotników byłby zobowiązany podejmować decyzje... Więcej...
Simone Weil Nowe dane dotyczące problemu koloni we Francuskim Imperium Problemy kolonizacji wyrażają się przede wszystkim w stosunkach siły. Kolonizacja zaczyna się prawie zawsze od zastosowania siły w czystej postaci, czyli od podboju. Ujarzmiony przez wojsko lud doświadcza nagle przywództwa cudzoziemców, którzy mają inny kolor, inny język, zupełnie inną kulturę i są przekonani o swojej wyższości... Więcej...
Simone Weil W sprawie kwestii kolonialnej i jej związki z przeznaczeniem francuskiego narodu Najbardziej zajadli laicy, wolnomularze i ateiści lubią kolonizację ze skrajnie odmiennego, lecz lepiej uzasadnionego faktami powodu. Lubią ją jako narzędzie do usuwania religii, czym rzeczywiście jest. Liczba ludzi, których pozbawia ona religii, znacznie przewyższa liczbę ludzi, którym przynosi jakąś nowinę... Więcej...
Simone Weil Przemyślenia na temat wojny Nowoczesna wojna różni się całkowicie od wszystkiego, co określano tym mianem we wcześniejszych ustrojach. Z jednej strony wojna stanowi tylko dalszy ciąg innej wojny zwanej konkurencją, a czyniącej z samej produkcji zwyczajną formę walki o panowanie, zaś z drugiej strony całe gospodarcze życie zwraca się obecnie ku przyszłej wojnie... Więcej...
Simone Weil Odpowiedź na pytanie Alaina Gdy woli się śmierć od pogardy dla samego siebie, jest to podstawa wszelkiej moralności, ale gdy woli się śmierć od upokorzenia, jest to zupełnie coś innego, jest to po prostu feudalny punkt honoru. Można zachwycać się feudalnym punktem honoru, a można również, i to nie bez słusznych powodów, nie chcieć uczynić z nich zasady życia... Więcej...
Simone Weil Nie rozpoczynajmy znowu Wojny Trojańskiej Toteż zwycięstwo faszyzmu może być określone jedynie jako zagłada komunistów, a zwycięstwo komunizmu jedynie jako zagłada faszystów. Rozumie się samo przez się, że w tych warunkach antyfaszyzm i antykomunizm są również pozbawione sensu... Więcej...
Simone Weil Rozważania na temat posłuszeństwa i wolności Skoro bardzo liczni są posłuszni do tego stopnia, że pozwalają zadawać sobie cierpienie i śmierć, podczas gdy bardzo nieliczni rozkazują, to nie jest prawdą, że liczba stanowi siłę. Liczba niezależnie od tego, co podpowiada nam wyobraźnia, stanowi słabość. Słabość jest po tej stronie, gdzie bywa się głodnym, wyczerpanym, zanosi się błagania, drży, a nie po tej stronie, gdzie żyje się dobrze, ułaskawia się, grozi. Lud nie jest uległy, chociaż liczny, ale dlatego, że liczny... Więcej...
Simone Weil Czy Europa ma bić się za Czechosłowację? Tak, ale równie wielkie szaleństwo ze strony Anglii i Francji to podjęcie takiego samego ryzyka w jej obronie. Jeżeli one zdecydują się na ryzyko, to dlaczego on nie miałby tego zrobić? Widać coraz wyraźniej, że nawet połączona z propozycjami powszechnych rokowań niezłomna postawa w czechosłowackiej sprawie nie przyniosłaby obecnie odprężenia dla Europy... Więcej...
Simone Weil Przemyślenia podsumowujące Dzisiaj powszechne myślenie uważa wojnę na wielką skalę za całkowitą katastrofę, która będzie wymagała od wszystkich największych wysiłków oraz najwyższych ofiar, a może skończyć się dopiero po zupełnych wyczerpaniu zwyciężonego i prawie takim samym wyczerpaniu zwycięscy. Być może zresztą ta opinia jest błędna, ale nie została faktycznie zakwestionowana... Więcej...
Simone Weil Iliada, czyli poematy siły Ludzkie istoty wokół nas przez samą swoją obecność mają należącą tylko do nich moc zatrzymywania, powściągania, przekształcania każdego z zarysowujących się w naszym ciele ruchów. Przechodzień nie zmienia kierunku naszego marszu przez ulicę w taki sam sposób jak szyld, a będąc w pojedynkę w swoim pokoju, nie wstajemy, nie chodzimy, nie siadamy tak samo jak wówczas, gdy mamy gościa... Więcej...
Simone Weil Korespondencja Simone i Andrego Weilów Przede wszystkim bowiem niemożliwy do wyrażenia za pomocą liczb stosunek liczbowy istnieje jednak, a definiują go doskonale wyznaczone wielkości. Następnie ten stosunek, aby został jako taki pojęty, wymaga o wiele czystszego i bardziej pozbawionego wszelkiej zmysłowej pomocy zastosowania rozumu niż jakakolwiek relacja między liczbami... Więcej...
Simone Weil Listy do Jeana Posternaka Byłam szczęśliwa widząc, że czyta Pan Platona w odpowiednim stanie ducha, to znaczy w ekstazie. Co spośród innych dialogów mogę panu doradzić? Na francuski tylko Gorgiasz i Teajtet są prawie przyzwoicie przetłumaczone (najwyżej!)... Więcej...
Simone Weil Wybór greckich tekstów przeznaczony dla Joe Bousoueta Zawilce nie wyobrażają tutaj, jak można by sądzić, niewinności w przeciwieństwie do jedwabiu zaczarowanych koszulek, chociaż na pewno ten, kto zajmuje się przez sześć lat zszywaniem białych zawilców, nie ma żadnych rozrywek. To kwiaty doskonale czyste... Więcej...
Simone Weil List do Antonia Atarsa Te wiersze zawierają wystarczającą i niezawodną metodę doskonalenia się, to znaczy zwracania zawsze myśli z miłością ku prawdziwemu Bogu, który nie ma imienia. Bolesna „pamięć win” to echo Platona, przypomnienie tego, co dusza zobaczyła, gdy była po drugiej stronie niebios... Więcej...
Simone Weil List do Joe Bousoueta Niezależnie od tego, czy niedola narzuca dosłownie bezruch, czy też nie, istnieje w każdym razie bezruch wymuszony w tym sensie, że część duszy jest zawsze, bez przerwy, nierozdzielnie związana z bólem. Dzięki temu bezruchowi rzucone w duszę nieskończenie małe ziarno Bożej miłości może swobodnie wzrastać i przynosić owoce w oczekiwaniu, en hypomenê, zgodnie z cudownie pięknym wyrażeniem Ewangelii... Więcej...
Simone Weil Baśń Grimma o sześciu łabędziach Zawilce nie wyobrażają tutaj, jak można by sądzić, niewinności w przeciwieństwie do jedwabiu zaczarowanych koszulek, chociaż na pewno ten, kto zajmuje się przez sześć lat zszywaniem białych zawilców, nie ma żadnych rozrywek. To kwiaty doskonale czyste... Więcej...
Ten wiersz został napisany pod koniec winobrania w 1941 roku. Ma on dziwną formę, ale analiza, którą można przeprowadzić, daje klucz do jego znaczenia. Brama, do której należy bardzo mocno pukać, to przejście ku transcendencji... Więcej...
Simone Weil List do Huguette Baur Z jedynego powodu możemy się jej obawiać – to obawa, że nie potrafimy dobrze umierać. To również jedyny powód, że obawiamy się śmierci drogich istot i żałujemy, gdy ma ona miejsce. Jeżeli mamy powody przypuszczać, że umarli dobrze, że umrą dobrze, nieuzasadniony jest ból na myśl, że umarli lub mają umrzeć... Więcej...
Simone Weil List do Xaviera Vallata To prawda, że nie wypłacono mi również przewidywanego w podobnym wypadku przez Ustawę o Żydach odszkodowania. Dzięki temu mam jednak żywą satysfakcję, że mogę się na coś przydać w finansowych trudnościach kraju. Jakkolwiek się rzeczy mają, sądzę, że powinnam złożyć Panu sprawozdanie z tego, co robię... Więcej...
Simone Weil List do Jeana Wahla Sprawia to tym mniejszą trudność, że ona sama jest początkiem nauki. Istnieje kilka tekstów, które z pewnością wskazują, że grecka geometria ma swój początek w religijnej myśli, a wydaje się, że chodzi o myśl bliską chrześcijaństwu i niemal z nim identyczną... Więcej...
Simone Weil List do pewnego zakonnika Jeżeli nawet zdarzało im się wierzyć, że bóstwo jest całkowicie obecne w kamieniu lub w drewnie, to być może czasami mieli słuszność. Czy nie wierzymy, że Bóg jest obecny w chlebie i w winie? Być może występowała rzeczywista obecność Boga w posągach wykonanych i poświęconych zgodnie z pewnymi rytuałami... Więcej...
Wróciwszy do Francji pod naciskiem rodziców i przyjaciół, Simone Weil poświęciła się energicznej propagandzie na rzecz hiszpańskiej rewolucji. U boku francuskich anarchistów uczestniczyła w organizowanych przez Międzynarodową Solidarność Antyfaszystowską wiecach, nosząc ostentacyjnie czerwono-czarną chustkę CNT-FAI... Więcej...
Stwierdzenie być może zaskakujące. Simone Weil ze względu na swoje pochodzenie podlegała wpływowi żydowskich tradycji religijnych, zwłaszcza tradycji kabalistycznej, a tajemne imię Boga jest tam przedmiotem szczególnego szacunku i może nawet przez kontemplację oraz zestawienie liter wprowadzać nas ekstatycznie w nadprzyrodzoną tajemnicę... Więcej...
Simone Weil Wiedza o spostrzeganiu Na początku ludzkość podobnie jak każdy człowiek nie posiadała żadnej wiedzy poza samoświadomością i spostrzeganiem świata. Wystarczało jej to, jak nadal wystarcza dzikim ludom albo u nas niewykształconym robotnikom, aby umiejetnie znaleźć się w przyrodzie i wśród ludzi, o ile jest to konieczne do życia. Po co pragnąć więcej? Wydaje się, że ludzkość nigdy nie powinna była porzucać szczęśliwej niewiedzy ani według słów Jana Jakuba ulegać zwyrodnieniu, zabierając się do rozmyślań... Więcej...
Simone Weil Czas 1929 Jedynie możliwe i co za tym idzie, niematerialne prace, których nie wykonuję, ale które wyłącznie wyobrażam sobie i obmyślam, mają z rzeczywistymi pracami tylko wspólną formę, czyli prawo czasu. Właśnie dlatego wszystkie idee, dzięki którym kształtuję ze swoich wrażeń przedmioty, są, jak zauważył Kant, córami czasu. Taka jest idea wielkości rozciągłej... Więcej...
Simone Weil Przemyślenia w związku z teorią kwantów Uczeni w okresie klasycznym posiadali oczywiście bardzo wadliwe przedstawienie prawdy naukowej, ale jakieś posiadali, a dzisiejsi uczeni nie mają w głowie niczego, choćby nawet czegoś mglistego, odległego, nieuzasadnionego, niemożliwego, ku czemu mogliby zwrócić się, nazywając to prawdą. Tym bardziej nie mają obrazu drogi, która by do niej prowadziła i z którą zestawialiby każde swoje myślowe poczynanie, aby je kontrolować... Więcej...
Simone Weil List do Georges’A Bernanosa Gdy wiadomo, że można zabijać, nie narażając się ani na karę, ani na potępienie, zabija się albo przynajmniej otacza się zachęcającymi uśmiechami tych, którzy zabijają. Jeżeli przypadkiem ktoś odczuwa początkowo pewien niesmak, przemilcza go i szybko tłumi z obawy, że okaże się niemęski. Jest taki poryw, takie uniesienie, któremu nie można się oprzeć bez duchowej siły, którą naprawdę muszę uważać za wyjątkową, ponieważ nigdzie jej nie spotkałam... Więcej...
Simone Weil (IV) Przemyślenia na temat przyczyn wolności i ucisku w społeczeństwie Gdy człowiek jest do tego stopnia ujarzmiony, sądy wartościujące niezależnie od dziedziny mogą opierać się tylko na czysto zewnętrznym kryterium. W języku nie ma dostatecznie odległego od myśli słowa, aby mówić o czymś tak bardzo pozbawionym sensu. Ale można powiedzieć, że to kryterium definiuje się jako skuteczność, jeżeli przez to rozumiemy odnoszone na próżno sukcesy... Więcej...
Simone Weil (III) Przemyślenia na temat przyczyn wolności i ucisku w społeczeństwie Wolność jesteśmy w stanie pojmować inaczej niż jako możliwość uzyskiwania bez wysiłku tego, co się komuś podoba. Istnieje bardzo odmienna koncepcja wolności, koncepcja bohaterska, która wywodzi się z powszechnej mądrości. Prawdziwej wolności nie określa stosunek między pragnieniem i satysfakcją, lecz stosunek miedzy myślą i działaniem... Więcej...
Simone Weil (II) Przemyślenia na temat przyczyn wolności i ucisku w społeczeństwie Pojęcie siły nie jest wcale proste, a jednak jako pierwsze należy je wyjaśnić, aby wysuwać problemy społeczne. Siła i ucisk to para, ale przede wszystkim trzeba zrozumieć, że nie sposób korzystania z jakiejkolwiek siły, a sama jej natura decyduje o tym, czy jest ona uciskająca. To właśnie Marks dostrzegł wyraźnie w odniesieniu do państwa... Więcej...
Simone Weil (I) Przemyślenia na temat przyczyn wolności i ucisku w społeczeństwie Posługując się współczesnym wyrażeniem, można go nazwać racjonalizacją pracy. Można tu wyróżnić dwa aspekty: jeden dotyczy związku między równoczesnymi wysiłkami, a drugi – związku między następującymi po sobie wysiłkami. W obydwóch wypadkach postęp polega na zwiększaniu wydajności wysiłków przez sposób ich łączenia. Jest jasne, że w tej dziedzinie można ostatecznie abstrahować od przypadków i że pojęcie postępu ma tutaj sens... Więcej...
Simone Weil O sprzecznościach marksizmu Zatem sprzeczność miedzy opracowaną przez Marksa metodą analizy i ukazanymi przez niego rewolucyjnymi nadziejami wydaje się jeszcze ostrzejsza dzisiaj niż w jego czasach. Jaki stąd wniosek? Czy marksizm trzeba poprawiać? Nie poprawia się tego, co nie istnieje, a nie było nigdy marksizmu, lecz kilka uzasadnionych lub nieuzasadnionych twierdzeń nie do pogodzenia, przy czym, niestety, najlepiej uzasadnione twierdzenia są najmniej przyjemne... Więcej...
Simone Weil (V) Formy nieuświadomionej miłości Boga Wiara w rzeczywiste istnienie Boga nie zależy od duszy, jeśli Bóg jej tego nie objawi. Albo umieszcza ona imię Boga jako etykietę na czymś innym, i to jest bałwochwalstwo, albo wiara w Boga pozostaje abstrakcyjna i werbalna. Tak dzieje się w krajach i epokach, kiedy wątpienie w dogmat religijny nie przychodzi nawet na myśl... Więcej...
Simone Weil (IV) Formy nieuświadomionej miłości Boga Nie ma żadnej sprzeczności w szukaniu dobra u jakiejś istoty ludzkiej i w pragnieniu dla niej dobra. Z tego samego powodu, jeśli pobudka zbliżająca nas do jakiegoś człowieka jest tylko poszukiwanie dobra, warunki przyjaźni nie są zrealizowane. Przyjaźń jest nadprzyrodzona harmonia, połączeniem przeciwieństw... Więcej...
Simone Weil (III) Formy nieuświadomionej miłości Boga Każdy człowiek czuje w sobie zło, czuje wstręt przed nim i chciałby się go pozbyć. Poza nami dostrzegamy zło pod dwiema różnymi postaciami, w cierpieniu i w grzechu. Ale w stosunku do samego siebie to rozróżnienie ujawnia się tylko w sposób abstrakcyjny i w wyniku refleksji... Więcej...
Simone Weil (II) Formy nieuświadomionej miłości Boga Piękno świata jest otworem labiryntu. Nieostrożny jest ten, kto wszedłszy tam, robi parę kroków i po pewnym czasie nie jest już w stanie znaleźć wyjścia. Wyczerpany, bez jedzenia i picia, w ciemnościach, oddzielony od bliskich, od wszystkiego, eo kocha, od wszystkiego, co mu jest znane, idzie, nic nie wiedząc, bez nadziei, niezdolny nawet do tego, by zdać sobie sprawę, czy posuwa się naprawdę, czy tez tylko kreci się w miejscu... Więcej...
Simone Weil (I) Formy nieuświadomionej miłości Boga Kto traktuje jako równych sobie tych, którzy wskutek nierównego stosunku sił stanęli o wiele niżej od niego, ten naprawdę obdarza ich swym dostojeństwem istoty ludzkiej, którego los ich pozbawił. Jak dalece jest to w mocy stworzenia, odtwarza w nich pierwotne dobrodziejstwo Stwórcy... Więcej...
Simone Weil Na czym polega płynące z langwedocji natchnienie? Odrzucenie siły znajduje swoją pełnię w pojmowaniu miłości. Dworna miłość Langwedocji jest tym samym co grecka miłość, chociaż bardzo odmienna rola kobiety przysłania ich tożsamość. To nie pogarda dla kobiety kazała Grekom szanować miłość między mężczyznami, która dzisiaj jest rzeczą haniebną i podłą. Szanowali oni również miłość między kobietami, jak widać w Uczcie Platona i na przykładzie Safony... Więcej...
Jeśli miłość nie znajduje żadnego przedmiotu, ten, kto kocha, musi pokochać samą swoją miłość, pojętą jako coś z zewnątrz. Wtedy znalazło się Boga.
Simone Weil Autobiografia duchowa W moich rozumowaniach o tym, że problem Boga jest nierozwiązywalny, nie przewidziałam możliwości realnego, osobistego kontaktu tu na tej ziemi pomiędzy istotą ludzką i Bogiem. Mgliście o czymś w tym rodzaju czytałam, ale nigdy w to nie wierzyłam. We Fioretti odpychały mnie przede wszystkim opisy zjawień, w Ewangelii opisy cudów. Zresztą w tym nagłym owładnięciu mną przez Chrystusa ani zmysły, ani wyobraźnia nie miały żadnego udziału. Poczułam tylko poprzez cierpienie, obecność miłości, podobną do tej, jaką czyta się w uśmiechu ukochanej twarzy.
Simone Weil Rozważania o dobrym użytku studiów szkolnych w miłości do Boga Kluczem chrześcijańskiej koncepcji studiów jest pewność, że modlitwa wymaga uwagi. Jest to skierowanie ku Bogu całej uwagi, do jakiej dusza jest zdolna. Jakość uwagi znaczy wiele, jeżeli chodzi o jakość modlitwy. Gorące serce nie może tutaj wystarczyć. Tylko najwyższa część uwagi wchodzi w kontakt z Bogiem, kiedy modlitwa jest dostatecznie żarliwa i czysta, aby kontakt mógł powstać. Cała jednak uwaga jest zwrócona ku Bogu.
Czesław Miłosz Simone Weil, jej życie Simone Weil żyła trzydzieści cztery lata. Urodziła się w Paryżu 3 lutego1909 roku, umarła w Ashford w Anglii 24 stycznia 1943 roku. Prawdziwość portretów, opartych tylko na refleksji nad czyimś przeznaczeniem, jest wątpliwa, są one zbyt literackie, ograniczę się więc do zwięzłych danych.
Emmanuel Levinas Trudna wolność. Eseje o judaizmie Simone Weil zarzucano nieznajomość judaizmu. Rzeczywiście, ignorowała go iście po królewsku. Lecz wielce omyli się ten, kto mniema, że wykształciła ją potoczna wiedza o tej dziedzinie. Domagała się ona myślenia, a można by jej było ofiarować tylko te prywatne i familijne rozważania, którymi - rzecz niepojęta - zadowalamy się w naszym życiu religijnym, podczas gdy dla życia intelektualnego potrzebny nam jest jakiś Kant czy Newton.
Andrzej Miszk SJ Czy rzeczywiście chodzi nam o prawdę? Lekarstwem na głęboki kryzys nauki jest według Simone Weil powrót do ducha prawdy, będącego owocem miłości do piękna zawartego w rzeczywistości. Bowiem “powołaniem uczonego jest zjednoczyć własny umysł z tajemniczą mądrością wiecznie wpisaną we wszechświat. Jak więc może istnieć sprzeczność czy nawet rozdźwięk pomiędzy duchem nauki i duchem religii? Badanie naukowe jest tylko jedną z form religijnej kontemplacji”. Więcej...
Małgorzata Frankiewicz Se canta, que cante Małgorzata Frankiewicz Dlaczego nie chcę kochać bliźniego? Małgorzata Frankiewicz Sprawiedliwość i miłosierdzie  |
|||
|
